Höfum við gengið til góðs?

 

Körfuknattleikssamband Íslands varð 50 ára fyrir u.þ.b. mánuði síðan og gerði nokkurn dagamun af því tilefni, eins og rétt og skylt er. Óhætt er að segja að miklar framfarir hafi orðið hér á landi í íþróttinni á þessari hálfu öld. Það er svo önnur saga hvort framfarir hér á landi hafi haldið í við framþróun í íþróttinni á alþjóðavettvangi; um það verður ekki fjallað hér, en væri fróðlegt og skemmtilegt ef einhver þar um vís tæki það að sér. 

 

Á tímamótum sem þessum er húllumhæ auðvitað vel við hæfi. En ekki síður er við hæfi að opna umræðu um körfuboltann hér á landi frá sem flestum hliðum; skiptast á skoðunum um starf körfuboltasambandsins og félaganna sem að því standa, ræða þá stefnu sem fylgt hefur verið, og ekki síður: hvert skal stefna héðan í frá, næstu 50 ár eða svo?

 

Eitt af því sem hefur verið eilíft umræðuefni, nánast á hverju ársþingi finnst mér hálfpartinn, eru erlendir leikmenn. Tillögur hafa komið fram, ýmist um algert bann, algert frelsi eða eitthvað þar á milli. Hefur þetta oft verið fyrirferðarmikið málefni og af því má ráða að það sé mikilvægt fyrir hreyfinguna. Ekki held ég að neinum, sem eitthvað hefur fylgst með, blandist hugur um það að erlendir leikmenn hafa hjálpað til við að lyfta körfuboltanum hér á landi á hærra stig í gegnum tíðina. Þeir hafa, þegar best lætur, bæði glatt áhorfendur og sett íslenskum leikmönnum ný og háleitari viðmið, og þannig tvímælalaust aukið gæði leiksins. Þetta hafa verið helstu rökin til réttlætingar því að fá til landsins erlenda atvinnumenn. En svona rætist aðeins úr þegar best lætur. Hér að ströndum hefur einnig rekið ókjör af fúaspreki sem reynt hefur verið að nota sem krosstré í hátimbraðar hallir félaganna – með fyrirsjáanlegum afleiðingum.

 

Í fjölmiðlum í vetur hefur sést oftar en einu sinni sú skoðun að innflutningur erlendra leikmanna sé óhóflegur. Hefur þetta t.d. birst í neikvæðum tón í umfjöllun um leiki KFÍ, talað hefur verið um „útlendingahersveitina“ o.s.frv. En er þessi skoðun almenn innan hreyfingarinnar? Finnst forystumönnum KKÍ, stjórnarmönnum félaganna, leikmönnum sjálfum eða almennum áhugamönnum og áhorfendum þetta vera vandamál? Eða bara eðlilegt og til bóta? Skiptir einhverju máli hvaðan gott (nú, eða slæmt) kemur? Í sjálfu sér skiptir það ekki máli. En hvert er markmiðið með öllu saman? Hver er tilgangurinn með því að leggja líf og sál fjölda fólks út um allt land í það að halda starfsemi félaganna gangandi? Þegar því hefur verið svarað, er einfalt að svara fyrri spurningunum.

 

Til að ræða þetta mál fordómalaust er gagnlegt að skoða stöðuna svart á hvítu. Ég gerði mér það að leik að hlaupa yfir tölfræði allra leikjanna í síðustu umferð, 19. umferðinni, í Iceland Express deild karla, og taldi saman fjölda erlendra leikmanna á skýrslu, í byrjunarliði, hve stóran hluta af mínútum í boði þeir léku og hve hátt hlutfall af stigum þeir skoruðu. Til að setja nauðsynlega fyrirvara er hér aðeins um að ræða úttekt á einni umferð og því á engan hátt vísindaleg niðurstaða. Auðvitað væri líka verðugt að skoða fleiri tölfræðiþætti. Ég vil taka fram að ég taldi með leikmenn sem leikið hafa hér á landi árum saman. Sjálfsagt má deila um það. Tölurnar sem komu út úr þessari skyndikönnun minni má sjá í töflunni:

 

 

Niðurstaðan er sú að erlendir leikmenn spila tæp 40% af þeim mínútum sem í boði eru í efstu deild karla og skora tæp 54% stiga. Erlendir leikmenn eru 22% allra leikmanna sem voru á skýrslu og næstum því 50% af byrjunarliðsmönnum. Segja má að þetta sé eðlilegt: til lítils sé að kaupa menn til að sitja á bekknum? Mér sýndist reyndar að allir byrjuðu inná nema tveir: Amaroso hjá Snæfelli sem er að stíga upp úr meiðslum, og einn leikmaður Tindastóls (og svo þeir tveir sem komast ekki í byrjunarlið KFÍ vegna þess að það mega bara vera 5 inná í einu).

 

Hvað hefur þá orðið okkar starf? Hvers vegna er þetta svona? Hefur þjálfun og uppbygging leikmanna í yngriflokkum brugðist? Eru áherslurnar þar rangar? Hvers vegna koma ekki fleiri nothæfir leikmenn upp úr unglingastarfinu? Hvers vegna hlaupa félögin til og hálffylla byrjunarliðin af erlendum atvinnumönnum? Er það til góðs fyrir hreyfinguna til lengri tíma? Hefur ekki verið mótuð nein stefna til framtíðar? Sjá menn ekki lengra nefi sínu; bara fram að næstu úrslitakeppni?

 

Allt eru þetta mikilvægar spurningar. Kannski eru við þeim öllum góð og gild svör og allt í allra besta lagi. En ef svo er, þá er allavega hollt að velta þessum hlutum fyrir sér, þó ekki sé nema á hálfrar aldar fresti. Við lauslega talningu sýndist mér að u.þ.b. 19 af 60 leikmönnum sem byrjuðu inná í umræddri 19. umferð, eða um 30%, væru ávöxtur unglingastarfs viðkomandi félags. Er það gott, slæmt eða ásættanlegt? Á að stefna að því að fjölga þeim og þeim mínútum sem þeir fá?

 

Það er mín tilfinning að erlendum leikmönnum hafi fjölgað um of undanfarið í íslenskum körfubolta. Þeir eru margir í Iceland Express deild karla, eins og rakið hefur verið, en hvað með 1. deild karla og kvennadeildirnar? Mér finnst að þegar ég var og hét sjálfur, sem leikmaður og þjálfari, hafi engu 1. deildarliði látið sig dreyma um þrjá erlenda leikmenn, jafnvel í sínum villtustu draumum, eins og nú eru dæmi um. Í efstu deild kvenna hafa lengi verið erlendir leikmenn, en oftast einn eða enginn. Er þeim að fjölga? Verður það lágmarksviðmið að kvennaliðin séu með tvo erlenda leikmenn? Og síðan þrjá? Fróðlegt væri ef einhver sem er kunnugri en ég í kvennaboltanum færi yfir málið frá þeirri hlið.

 

Niðurstaða mín er sú að stefnan sem unnið er eftir, ef um meðvitaða stefnu er að ræða, sé röng. Til þess að bæta íslenskan körfubolta til lengri tíma er ekki ráðið að fjölga erlendum leikmönnum. Það er eins og að pissa í skóinn sinn. Það þarf að efla yngriflokkastarfið, auka enn metnað í þjálfun barna og unglinga og gefa svo fleirum aukin tækifæri í meistaraflokkunum. Við eigum líka að setja það markmið að hjálpa fleirum til að komast í metnaðarfyllra umhverfi erlendis, umhverfi sem ekki er mögulegt að skapa hér á landi. Og er það nógu uppörvandi fyrir litla stráka og stelpur að fá það á tilfinninguna við að horfa á liðið sitt keppa að það sé eins og að ríða úlfalda gegnum nálaraugað að komast þar að í framtíðinni? Er þá til einhvers barist? Er ekki bara skemmtilegra að fara í tölvuna? Eða handbolta eða eitthvað?

 

Þessi niðurstaða mín byggist reyndar á því að það sé markmið í sjálfu sér að bæta körfuboltann til lengri tíma litið. Kannski fór ég þar út af sporinu?